Ba tháng khô hạn: quãng đói của ong dú Gia Lai

Người nuôi ong dú ở Gia Lai hay gặp một quãng khó chịu: đàn đang mạnh, tự nhiên chững lại, quân ra vào thưa hẳn.

Không phải bệnh. Đó là quãng thiếu hoa, ở đây rơi vào tháng 1 đến tháng 3.

Vì sao có quãng trống

Ở Gia Lai, khô hạn kéo dài, gió mạnh, cỏ dại cháy nắng, nhiều nơi thiếu nước.

Cùng lúc đó lớp hoa dại cũng tàn vì khô hoặc bị dọn. Vậy là mất luôn cả nguồn phụ.

Đàn vẫn phải nuôi ấu trùng, vẫn phải điều hoà tổ, nhưng không có gì bổ sung. Chúng sống bằng phần đã tích từ mùa trước.

Đây là lý do việc chừa lại dự trữ khi thu mật quan trọng hơn mọi kỹ thuật khác.

Dấu hiệu theo mức độ

Nhận ra càng sớm càng dễ xử lý.

Chuẩn bị từ trước

Đây là phần quyết định, và phải làm từ mùa trước chứ không phải khi đã đói.

Thu mật chừa lại đủ. Đừng thu cạn trước khi vào tháng 11 đến tháng 4.

Không tách đàn sát tháng 1 đến tháng 3, để tổ con không phải vào quãng khó với tay trắng.

Trồng vài vạt hoa nở lệch mùa quanh khu đặt tổ, chọn loại chịu được mát mẻ, chênh lệch nhiệt ngày đêm lớn, đêm mùa khô se lạnh.

Giữ lại lớp cỏ dại quanh khu tổ khi phát quang.

Cho ăn khi đã đói

Chỉ cho ăn khi có dấu hiệu rõ, không cho ăn phòng xa.

Cho ít và đều, đặt nơi chỉ đàn mình tới được. Cho nhiều một lúc dễ sinh cướp mật giữa các tổ, lúc đó rối hơn là đói.

Ngưng ngay khi thấy ong mang phấn về lại. Kéo dài thì đàn quen ăn sẵn, lười đi kiếm.

Nếu năm nào cũng phải cho ăn thì vấn đề nằm ở nguồn hoa quanh nhà chứ không ở đàn.

Việc không nên làm trong quãng này

Không tách đàn. Không thu mật. Không dời tổ.

Không mở thùng kiểm tra liên tục. Mỗi lần mở là đàn phải trám lại và điều hoà lại nhiệt độ, tốn sức đúng lúc không có gì bù.

Không phát trụi cỏ quanh khu tổ.

Việc duy nhất nên làm đều là kiểm chống kiến, vì gió mùa khô mạnh và kiến rừng nhiều ở khu ven rẫy.

Có một việc nữa nên làm mà không đụng tới đàn: dọn sạch phần đất quanh chân thùng và cắt cành lá chạm vào thùng. Làm từ ngoài, mất vài phút mỗi tổ, mà chặn được đường kiến trong đúng quãng đàn yếu nhất.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Mở thùng kiểm tra liên tục vì lo đàn đói
• Tách đàn ngay trước quãng thiếu hoa
• Cho ăn quá nhiều một lúc gây cướp mật giữa các tổ

Câu hỏi thường gặp

Quãng thiếu hoa ở Gia Lai kéo dài bao lâu?

Tập trung vào tháng 1 đến tháng 3. Năm thời tiết bất thường thì dài hơn.

Đàn có chết vì quãng này không?

Đàn khoẻ thì không, chỉ suy rồi hồi. Đàn mới tách hoặc vừa bị thu cạn thì có nguy cơ thật.

Cho ăn bằng gì?

Nước đường pha loãng là cách phổ biến. Quan trọng là cho ít, đều, và ngưng sớm.

Có nên chuyển tổ đi vùng có hoa không?

Với ong dú thì thường không đáng vì chúng quen chỗ. Trồng bổ sung tại chỗ bền hơn.

Làm sao biết đàn sắp hết dự trữ?

Nhìn cửa tổ: ong ra vào thưa dần dù nắng, ít con mang phấn. Đó là dấu hiệu sớm nhất.