Cà phê, muồng và rừng khộp: nguồn hoa của ong dú Gia Lai

Hỏi người nuôi ở Gia Lai nguồn hoa chính là gì, phần lớn kể tên cây lớn. Nhưng cây lớn chỉ nở vài tuần trong năm.

Phần lớn thời gian còn lại, thứ nuôi đàn là lớp hoa nền mà ai cũng muốn dọn cho sạch vườn.

Cây cho đợt lớn

Ở Gia Lai, đợt rộ nhất trong năm là cà phê nở rộ khoảng tháng 1 đến tháng 3, kéo dài vài tuần. Trong quãng này đàn tích rất nhanh nếu đã đủ quân từ trước.

Ngoài ra còn cà phê, muồng và hồ tiêu cho nguồn theo mùa.

Đặc điểm chung của các đợt lớn là ngắn. Cả vùng cùng nở, kéo dài vài tuần rồi hết. Muốn tận dụng thì phải chuẩn bị đàn từ trước, chứ tới lúc hoa nở mới lo thì không kịp.

Lịch nở trong năm

Bảng dưới là nhịp thường thấy ở Gia Lai. Năm nào thời tiết bất thường thì xê dịch.

Vì sao nguồn nền quan trọng hơn vẻ ngoài của nó

Ong dú thân nhỏ, vòi ngắn. Những bông hoa li ti mà ong mật không buồn ghé thì lại vừa tầm với chúng.

Mỗi bông chẳng đáng gì nhưng mọc thành đám thì cộng lại đáng kể, và quan trọng hơn là nở rải rác quanh năm chứ không dồn vào một đợt.

Nguồn nền giữ cho đàn không đứt bữa giữa hai mùa hoa lớn. Mất nó thì đàn phải ăn vào dự trữ, và tới tháng 1 đến tháng 3 là hết vốn.

Ở Gia Lai thì gió mùa khô mạnh và kiến rừng nhiều ở khu ven rẫy, nên việc giữ nguồn nền càng đáng lưu ý.

Nguồn đang thay đổi

Nguồn hoa của một vùng không cố định. Cách canh tác đổi thì nguồn hoa đổi theo.

Ở Gia Lai, cao nguyên ở độ cao 700 đến 800 mét, đất bazan, rẫy cà phê và hồ tiêu xen rừng khộp. Điều này đang tác động trực tiếp tới nguồn ăn của đàn ong.

Người nuôi lâu năm ở đây thường nhận xét rằng mấy năm gần đây nguồn nền mỏng đi so với trước, dù cây lớn vẫn còn.

Vì vậy chuyện trồng bổ sung không còn là việc tuỳ chọn mà dần thành việc bắt buộc nếu muốn nuôi ổn định.

Tự lập bản đồ nguồn hoa cho vườn mình

Bảng ở trên là của cả vùng, còn vườn nhà anh có thể lệch.

Cách làm: mỗi tuần ghi một dòng — cây gì đang nở quanh nhà, ong về mang phấn màu gì, cửa tổ nhộn nhịp hay thưa.

Ghi một năm là có lịch riêng, chính xác hơn mọi bảng tham khảo.

Màu phấn trên chân ong là chỉ dấu chính xác nhất. Thấy màu nào nhiều thì biết đàn đang ăn ở đâu, từ đó biết nên giữ hay trồng thêm cây gì.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Chỉ nhìn cây lớn mà bỏ qua lớp hoa nền
• Phát trụi cỏ dại đúng vào tháng 1 đến tháng 3
• Áp danh sách cây của vùng khác cho Gia Lai

Câu hỏi thường gặp

Nguồn hoa lớn nhất ở Gia Lai là gì?

cà phê nở rộ khoảng tháng 1 đến tháng 3, kéo dài vài tuần. Đây là đợt đàn tích mật nhanh nhất trong năm.

Không có cây lớn quanh nhà thì sao?

Vẫn nuôi được nhờ nguồn nền, chỉ là không có đợt rộ. Lúc đó lớp hoa dại và cây bụi càng quan trọng.

Ong dú bay xa bao nhiêu để kiếm ăn?

Phần lớn trong vòng ba tới năm trăm mét quanh tổ. Nghĩa là nguồn hoa cần nằm rất gần.

Làm sao biết đàn đang ăn hoa gì?

Nhìn màu phấn ở chân ong lúc về, đối chiếu với hoa đang nở quanh nhà.

Nguồn hoa ở Gia Lai có đủ nuôi nhiều tổ không?

Tuỳ bán kính quanh nhà. Đi một vòng bốn trăm mét đếm chỗ có hoa là biết, đó là cách thực tế nhất.