Biết trước tháng nào có hoa, tháng nào trống thì mọi việc khác đều dễ hơn: khi nào tách, khi nào thu mật, khi nào chỉ nên để yên.
Đây là lịch của Gia Lai, nơi cao nguyên ở độ cao 700 đến 800 mét, đất bazan, rẫy cà phê và hồ tiêu xen rừng khộp.
Gia Lai có mùa mưa tháng 5 đến tháng 10 và mùa khô tháng 11 đến tháng 4. Nhưng nhịp hoa không trùng khít nhịp mưa.
Đầu mùa mưa là lúc bùng nổ: cỏ dại, cây bụi, hoa vườn cùng nở. Cuối mùa mưa vẫn còn đều.
Sang mùa khô thì tuỳ nơi. Chỗ có cà phê và muồng thì còn, chỗ trồng thuần một loại cây thì gần như trắng.
Dùng cho Gia Lai, có thể lệch vài tuần tuỳ năm.
| Giai đoạn | Nguồn hoa | Đàn ong | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| Đầu mùa mưa | Cỏ dại, cây bụi bung lên | Hồi nhanh | Kiểm tra, gia cố |
| Giữa mùa mưa | cao su, rừng khộp, hoa dại | Lên mạnh nhất | Tách đàn |
| Cuối mùa mưa | Thưa dần | Dự trữ dày | Thu mật |
| Đầu mùa khô | hồ tiêu nếu có | Ổn định | Chống kiến, che nắng |
| cà phê nở rộ khoảng tháng 1 đến tháng 3, kéo dài vài tuần | Đợt rộ lớn | Tích nhanh | Để yên, chuẩn bị trước |
| tháng 1 đến tháng 3 | Rất ít | Ăn vào dự trữ | Không đụng tới đàn |
Ở Gia Lai, quãng đáng lo là tháng 1 đến tháng 3, khi khô hạn kéo dài, gió mạnh, cỏ dại cháy nắng, nhiều nơi thiếu nước.
Đàn không chết nhưng chững lại. Chúa giảm đẻ, quân hao dần, dự trữ vơi.
Đây là lúc nhiều người sốt ruột nên mở thùng kiểm tra liên tục, càng làm đàn đuối thêm.
Việc đúng là để yên và bảo đảm chống kiến, vì đây cũng là mùa kiến hoạt động mạnh nhất do nguồn ăn ngoài tự nhiên cạn.
Cách bền nhất là trồng cây nở lệch mùa quanh khu đặt tổ.
Ưu tiên loại chịu được điều kiện của Gia Lai và nở đúng vào tháng 1 đến tháng 3.
Không cần diện tích lớn. Một dải vài chục mét vuông quanh khu tổ đã đỡ được nhiều.
Cho ăn bổ sung chỉ là chữa cháy. Nếu năm nào cũng phải cho ăn thì vấn đề nằm ở nguồn hoa chứ không ở đàn.
Bảng trên là khung chung. Vườn nhà anh có thể lệch cả tháng so với vùng.
Ghi mỗi tuần một dòng trong một năm là có lịch riêng. Ghi hai năm là thấy được năm nào lệch vì lý do gì.
Đây là thứ đáng làm nhất trong năm đầu nuôi ong, vì nó quyết định mọi việc về sau.
Cách ghi gọn nhất là dùng luôn cuốn sổ theo dõi tổ. Mỗi tuần thêm một dòng ở cuối trang: tuần này cây gì nở, phấn về màu gì. Không mất thêm thời gian mà cuối năm có đủ dữ liệu để dựng lịch riêng cho vườn nhà.
Thường vài tuần tới vài tháng, tập trung vào tháng 1 đến tháng 3. Năm khô kéo dài thì lâu hơn.
Với ong dú thì thường không đáng. Chúng bay hẹp, quen chỗ, dời đi dời lại dễ suy.
Cây thân thảo vài tháng, cây lâu năm vài năm. Nên trồng cả hai loại cùng lúc.
Để ý nụ trên cây quanh nhà, và ghi lại mốc từ những năm trước.
Nên đợi cuối mùa, khi mật đã già trong bọng và đàn đã tích đủ dự trữ.
Đàn ong dú ở Gia Lai sống nhờ những nguồn nào, cây nào cho đợt rộ lớn trong năm và cây nào giữ nguồn nền quanh năm cho đàn không đứt bữa.
Danh sách cây hợp thổ nhưỡng Gia Lai, nở lệch mùa nhau để lấp quãng tháng 1 đến tháng 3. Kèm cách bố trí và gợi ý bắt đầu từ đâu cho vườn nhà.
Lớp cỏ dại ai cũng muốn dọn lại là thứ nuôi đàn suốt những tháng không có gì khác. Cách giữ có chọn lọc mà vườn vẫn gọn ở Gia Lai.
Ong dú kiếm ăn trong bán kính vài trăm mét nên vườn lân cận quyết định rất nhiều. Những rủi ro thường gặp và cách xử lý tại Gia Lai.
Mỗi vùng có quãng giáp hạt riêng, ở Gia Lai là tháng 1 đến tháng 3. Dấu hiệu nhận biết sớm và cách chuẩn bị từ mùa trước cho đàn qua được.
Nguồn hoa quyết định màu, vị và hương của mật. Đặc điểm riêng của mật thu tại Gia Lai và cách nói với khách sao cho đúng và dễ hiểu.
Nuôi ong dú tại Gia Lai: cao nguyên 700–800m, đất bazan, mùa mưa tháng 5–10, mùa khô tháng 11–4 với đêm se lạnh. Nguồn hoa cà phê, cao su, muồng, rừng khộp và hoa dại.