Gió mùa khô và giông đầu mùa ở rẫy Gia Lai

Phần lớn đàn mất không phải vì bệnh mà vì một đêm thời tiết xấu. Thùng đổ, nước vào, hoặc nắng hạn kéo dài quá sức chịu.

Ở Gia Lai thì đêm mùa khô xuống thấp làm đàn ra muộn về sớm, giờ kiếm ăn ngắn lại, đó là rủi ro đặc thù cần tính riêng.

Những kiểu thời tiết gây mất đàn

Mưa lớn kèm gió giật: đất mềm, chân kê lún lệch, thùng nghiêng rồi đổ.

Gió mạnh kéo dài: thùng nhẹ đặt nơi trống bị xê dịch, lâu ngày lỏng giá.

Nắng hạn kéo dài: nguồn hoa cạn sớm hơn thường lệ, đàn ăn hết dự trữ trước khi mùa mưa tới.

Mưa dầm nhiều ngày: ong không ra được, ẩm tích trong thùng, mốc phát triển.

Ở Gia Lai, kiểu đáng lo nhất gắn với cao nguyên ở độ cao 700 đến 800 mét, đất bazan, rẫy cà phê và hồ tiêu xen rừng khộp.

Phòng trước theo từng kiểu

Bảng dưới là việc nên làm, sắp theo mức độ khẩn.

Xử lý ngay sau sự cố

Thùng đổ thì dựng lại càng sớm càng tốt, đặt đúng hướng cũ.

Không lau chùi bên trong. Ong dú dọn rất giỏi nếu còn đủ quân.

Lau sạch phần mật vương ra ngoài thùng và quanh chân, vì mùi mật hút kiến và ong đàn khác tới cướp.

Sau đó để yên hoàn toàn một tuần. Đàn nào cứu được sẽ tự hồi, đàn nào không thì sau một tuần cũng biết.

Biết khi nào dừng

Nếu bọng mật vỡ nhiều, ấu trùng ngập trong mật, quân còn rất ít thì khả năng cứu thấp.

Lúc đó ghép phần quân còn lại về đàn khác thay vì cố giữ. Được thêm sức cho đàn nhận, còn hơn để tàn dần.

Thùng thu về làm sạch, phơi nắng, để dành cho lần tách đàn sau.

Đây là quyết định khó nhưng cần dứt khoát. Cố cứu một đàn đã hỏng thường tốn công mà vẫn mất.

Rút kinh nghiệm sau mỗi lần

Ghi lại: hôm đó thời tiết ra sao, tổ nào hỏng, đặt ở đâu, chân kê kiểu gì.

Sau vài lần là thấy quy luật. Thường thì cùng một vị trí hay hỏng, hoặc cùng một kiểu chân kê hay lún.

Ở trại nào cũng vậy: sự cố đầu tiên là học phí, sự cố thứ hai cùng nguyên nhân mới là lỗi.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Gia cố sau khi đã có sự cố thay vì trước mùa
• Dựng thùng lên rồi lau chùi sạch sẽ bên trong
• Cố cứu đàn đã mất gần hết quân

Câu hỏi thường gặp

Thùng đổ mà bọng chưa vỡ thì sao?

Dựng lại nhẹ nhàng là phần lớn cứu được. Đàn xáo trộn vài ngày rồi ổn.

Có nên dời tổ khi biết sắp mưa bão không?

Chỉ khi thật cần, vì dời tổ cũng gây sốc. Gia cố tại chỗ thường tốt hơn.

Bao lâu kiểm tra gia cố một lần?

Trước mùa mưa một lượt, và sau mỗi đợt mưa dài ngày. Mỗi tổ chỉ mất vài phút.

Ong đàn khác tới cướp mật thì làm sao?

Lau sạch mật vương vãi, thu dọn bọng vỡ. Cướp mật thường dừng khi không còn mùi mật lộ thiên.

Ở Gia Lai rủi ro thời tiết nào lớn nhất?

đêm mùa khô xuống thấp làm đàn ra muộn về sớm, giờ kiếm ăn ngắn lại Đó là thứ nên phòng trước tiên.