Nuôi ong dú xen rẫy cà phê ở Gia Lai: được và mất

Nghe thì rất thuận: vườn có hoa cho ong ăn, ong thụ phấn lại cho vườn. Nhiều nơi ở Gia Lai đang làm vậy.

Nhưng có mấy chỗ xung đột mà nếu không giải quyết thì cả hai bên đều thiệt.

Cái được từ cả hai phía

Ong dú thụ phấn tốt cho nhiều loại cây, nhất là cây có hoa nhỏ. Với vườn cây ăn trái thì đây là lợi ích thật, không liên quan tới mật.

Ngược lại vườn cho ong nguồn hoa theo mùa. Ở Gia Lai thì cà phê nở rộ khoảng tháng 1 đến tháng 3, kéo dài vài tuần là đợt lớn nhất.

Ngoài ra vườn còn cho bóng mát và chắn gió, hai thứ mà đặt tổ ngoài trống không có.

Với người đã có vườn thì không mất thêm chi phí đất.

Ba chỗ xung đột

Cần nhìn thẳng trước khi bắt đầu.

Chuyện phun thuốc

Đây là xung đột nặng nhất và không tránh được hoàn toàn.

Ong dú bay quanh quẩn vài trăm mét, gần như trùng khít khu vườn. Vườn phun là gần như toàn bộ vùng kiếm ăn bị phủ.

Nếu vườn là của mình thì điều chỉnh được: phun sau khi ong đã về, chọn nhóm thuốc ít hại, phun cục bộ chỗ có sâu bệnh thay vì phun tràn.

Nếu vườn lân cận phun thì phải tách khu nuôi ra, đặt về phía có cây tự nhiên. Ở Gia Lai, cách người ta hay làm là đặt tổ ven rẫy hoặc dưới tán cây che bóng cho cà phê, chọn chỗ khuất gió.

Cây ăn trái không thay được nguồn nền

Đây là hiểu lầm phổ biến. Vườn cây ăn trái nhìn nhiều cây nhưng chỉ cho hoa vài tuần trong năm.

Còn lại cả năm đàn vẫn phải dựa vào lớp hoa dại và cây bụi. Mà vườn được chăm kỹ thì lớp đó thường bị dọn sạch.

Kết quả là vườn rộng mà đàn vẫn đói vào tháng 1 đến tháng 3.

Cách xử lý: giữ vài vạt cỏ ở góc vườn và bờ rào, trồng thêm cây nở lệch mùa với cà phê và muồng.

Bố trí thực tế

Đặt tổ ở mép vườn thay vì giữa vườn. Vừa có nắng sáng vừa xa khu phun thuốc nhất.

Chọn phía có hàng cây tự nhiên hoặc bờ rào nhiều cây bụi làm nguồn nền.

Kê khoảng tám tấc, ưu tiên chắn gió hơn chống ngập theo đặc thù Gia Lai.

Chừa lối đi riêng để chăm tổ, không đi chung lối vận chuyển nông sản.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Đặt tổ giữa vườn đang canh tác cho tiện trông coi
• Nghĩ vườn nhiều cây là đủ nguồn hoa quanh năm
• Dọn sạch cỏ dưới tán vì muốn vườn gọn

Câu hỏi thường gặp

Ong dú có làm tăng năng suất vườn không?

Chúng thụ phấn tốt cho nhiều loại cây. Mức tác động tuỳ loại cây và tuỳ mật độ ong trong vùng.

Vườn phun thuốc thì có nuôi được không?

Khó nếu phun thường xuyên. Phải tách khu nuôi hoặc đổi cách phun.

Nên đặt bao nhiêu tổ trong vườn?

Tuỳ nguồn hoa quanh đó, không tuỳ diện tích vườn. Đi một vòng bán kính bốn trăm mét để ước lượng.

Cây nào trong vườn cho hoa tốt nhất?

Ở Gia Lai thì cà phê và muồng cho đợt lớn. Nhưng nguồn nền vẫn là lớp hoa dại.

Có cần thoả thuận gì với hàng xóm không?

Nên hỏi lịch phun thuốc của vườn kế bên. Nhiều người sẵn sàng báo trước.