Mô hình nuôi ong dú hợp với rẫy và vườn ở Gia Lai

Người mới hay hỏi nuôi ong dú thế nào cho đúng. Câu trả lời thay đổi theo vùng nhiều hơn người ta tưởng.

Ở Gia Lai, cao nguyên ở độ cao 700 đến 800 mét, đất bazan, rẫy cà phê và hồ tiêu xen rừng khộp. Cách nuôi phổ biến tại đây hình thành từ chính điều kiện đó.

Mô hình đang chạy được ở đây

Ở Gia Lai, cách phổ biến là đặt tổ ven rẫy hoặc dưới tán cây che bóng cho cà phê, chọn chỗ khuất gió.

Cách này hình thành vì rẫy cà phê và tiêu phun thuốc nhiều đợt trong năm, trùng cả vào mùa hoa. Người nuôi ở đây thử nhiều kiểu rồi mới rút ra, nên đáng học theo hơn là làm theo hướng dẫn chung.

Ngoài ra còn phải tính tới đêm mùa khô xuống thấp làm đàn ra muộn về sớm, giờ kiếm ăn ngắn lại, nên bố trí khu nuôi cũng khác các vùng khác.

Điều đáng nói là mô hình này không cố định. Nguồn hoa và cách canh tác quanh vùng đổi thì cách nuôi cũng phải đổi theo.

So sánh vài kiểu bố trí

Ba kiểu thường gặp, xét trong điều kiện Gia Lai.

Quy mô bao nhiêu là vừa

Số tổ hợp lý không phụ thuộc diện tích vườn mà phụ thuộc nguồn hoa trong bán kính vài trăm mét.

Ở Gia Lai, nguồn chính gồm cà phê, muồng, hồ tiêu và lớp hoa dại. Đi một vòng bán kính bốn trăm mét quanh nhà, đếm chỗ có hoa, đó mới là con số đáng tin.

Nuôi quá dày thì đàn nào cũng lửng lơ, không đàn nào bứt lên, và mùa tháng 1 đến tháng 3 là cả loạt cùng suy.

Cách an toàn là tăng dần: năm nay vài tổ, thấy nhẹ nhàng thì sang năm thêm.

Điều chỉnh theo đặc thù vùng

Chỗ đặt tổ nên kê khoảng tám tấc, ưu tiên chắn gió hơn chống ngập, đây là con số tính riêng cho Gia Lai.

Chọn hướng có nắng buổi sáng và bóng che buổi chiều.

Chống kiến phải làm kỹ vì gió mùa khô mạnh và kiến rừng nhiều ở khu ven rẫy.

Lịch làm việc bám theo mùa hoa: tách đàn trong tháng 5 đến tháng 10, thu mật cuối mùa mưa, để yên trong tháng 1 đến tháng 3.

Học từ người nuôi tại chỗ

Đây là cách nhanh nhất và thường bị bỏ qua.

Người đã nuôi vài năm ở Gia Lai biết những chuyện không có trong sách: tháng nào hay mất đàn, chỗ nào trong xã nuôi tốt, ai bán tổ đáng tin.

Đi thăm một hai trại trong vùng trước khi mua tổ đầu tiên. Nhìn cách họ kê thùng, đặt ở đâu, che chắn ra sao.

Một buổi đi thăm bằng nhiều tháng đọc.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Áp nguyên mô hình của vùng khác vào Gia Lai
• Tính số tổ theo diện tích đất thay vì theo nguồn hoa
• Bỏ qua kinh nghiệm của người nuôi ngay trong vùng

Câu hỏi thường gặp

Nên bắt đầu với mấy tổ ở Gia Lai?

Hai tới ba tổ đã ổn định, nuôi trọn một năm rồi mới tính mở rộng.

Mô hình nào cho nhiều mật nhất?

Không có mô hình nào cho nhiều mật hơn hẳn. Nguồn hoa quanh tổ quyết định nhiều hơn cách bố trí.

Nhà không có đất thì sao?

Vẫn nuôi được vài tổ ở sân, ban công hoặc sân thượng nếu quanh đó có cây xanh.

Có nên đặt tổ nhờ đất người khác không?

Được nếu thoả thuận rõ ràng. Ưu điểm là chọn được nơi nhiều hoa, nhược là phụ thuộc chủ đất.

Bao lâu thì biết mô hình có hợp không?

Sau một năm, khi đã qua đủ tháng 5 đến tháng 10 và tháng 11 đến tháng 4.